Flow – stan zawodowej satysfakcji i euforii

Fot. unsplash.com

Żyjemy w świecie, w którym liczba bodźców jest ogromna. Wielokrotnie wykonujemy równocześnie szereg aktywności. Nieustanny natłok informacji sprawia, że jesteśmy narażeni na stan rozproszenia uwagi. W tym miejscu może pojawić się pytanie co w takim razie możemy zrobić, aby osiągnąć stan flow, o którym tak ostatnio głośno w psychologii pozytywnej.

 

W jednym z artykułów wspomniałyśmy o mindfulness, o stylu życia, który koncentruje się na stanie „tu i teraz”.  Koncepcja mindfulness sprowadza się do ćwiczenia umysłu w zbieraniu myśli, emocji i wrażeń. Idea uważności, propaguje samoobserwację i zwiększenie świadomości własnych czynów, pozwala na odejście od często niezrozumiałych reakcji emocjonalnych, braku wglądu i zrozumienia. Inicjatywa mindfulness nie jest oczywiście jedyną pozwalającą na bardziej świadome życie. Warto zapoznać się z kolejnymi kierunkami, które również pozwolą poczuć wspomniane flow.

 

Idea flow, czyli stan umysłu między satysfakcją a euforią, uzyskaną dzięki skupieniu się na konkretnej czynności, zrodziła się w trakcie badań naukowych wykonywanych przez węgierskiego psychologa Mihály Csíkszentmihályi. Źródła flow należy dopatrywać się w  motywacji wewnętrznej. Człowiek koncentruje się na wykonywaniu danego zadania, dzięki czerpaniu przyjemności z samej czynności. W takim momencie „unosi się na wodzie”, jest wtedy poza świadomością, kierują nim pozytywne emocje, traci poczucie czasu, wówczas liczy się tylko teraźniejszość.

 

Csíkszentmihályi wyznaczył pewne kryteria, które muszą zostać spełnione, aby osiągnąć stan flow. Zaliczył do nich:

 

  • Cel – cele pomagają wyznaczyć konkretne zadania, co pozwala na płynne przejście z jednego etapu do kolejnego.
  • Plan – daje poczucie bezpieczeństwa, ukazując z góry wszystkie etapy działania.
  • Informacja zwrotna – daje bieżące potwierdzenie prawidłowej realizacji zadań.
  • Kompetencje – dają poczucie równowagi między posiadanymi umiejętnościami a stawianymi wymaganiami.
  • Koncentracja – jest wymagana, jednak przychodzi mimowolnie, bez wysiłku.
  • Teraźniejszość – skupienie uwagi na rzeczywistości, która jest istotna dla wykonania zadania.
  • Pozytywne nastawianie – poprzez intensywne zaangażowanie nie ma przyzwolenia na obawy czy przemyślenia związane z negatywnymi skutkami.
  • Brak autorefleksji – bycie poza świadomością, ze względu na duże skupienie, następuje pewne „spojenie” pracownika z aktywnością.
  • Brak poczucia czasu – intensywnie koncertując się na zadaniu następuje zaburzenie poczucia czasu trwania wykonywanej czynności.

 

Przepływ to słowo, jakim ludzie opisują stan swojego umysłu, kiedy świadomość jest harmonijnie kierowana i kiedy chcą nadal robić to, co aktualnie robią, dla czystej satysfakcji z wykonywania tego zajęcia. Zastanowienie nad czynnościami, które nieodmiennie wytwarzają taki stan – jak różne sporty, gry zespołowe, sztuka czy różnego rodzaju hobby – ułatwia zrozumienie tego, co uszczęśliwia ludzi. (Csíkszentmihályi)

 

Tworzenie może być bardziej satysfakcjonujące niż sam utwór. Jednak, aby zaangażować nasze kompetencje i oddać się obowiązkom muszą być spełnione odpowiednie warunki, część z nich oczywiście zależy od nas, a część od naszego pracodawcy. Menedżer powinien stawiać właściwe cele, dawać przestrzeń na kreatywne działanie zgodne z naszymi kwalifikacjami oraz dbać o informację zwrotną. Mimo energii przepływu ważna jest mierzalność efektów naszych działań, o czym powinny pamiętać dwie strony.

 

Inne źródła podają, że twórcą idei flow jest Maria Montessori, która odkryła ten stan w trakcie pracy z dziećmi na początku XX wieku. Okazało się, że dzieci w trakcie zabawy potrafią osiągnąć stan głębokiego skupienia, angażując w to całkowicie swoje myśli i emocje. Zjawisko to nazwała polaryzacją uwagi. Dziecko podczas wykonywania danej czynności uruchamia koncentrację dowolną. Na tych założeniach opracowała autorską koncepcję pedagogiczną.

 

Maria Montessori wyróżniła 3 fazy, przez które dziecko przechodzi koncentrując na zabawie:

  • Faza ćwiczenia – etap poszukiwania, cechujący się pewnym rozproszeniem, nawet niepokojem oraz brakiem koncentracji.
  • Faza wielkiej pracy – etap odnalezienia czynności podczas, której następuje pełne skupienie. Głównym celem tej fazy jest radość z działania.
  • Faza refleksji – etap przemyśleń dotyczących wykonanej pracy, poznawania siebie. Następuje również relacja z innymi ludźmi i otoczeniem.

 

Dzięki zjawisku polaryzacji dziecko staje się świadome własnych umiejętności, jest bardziej pewne siebie, uczy się cierpliwości. Dokonując wolnego wyboru czerpie naturalną radość z wykonywania wybranych przez siebie czynności. Wówczas pojawia się równowaga między posiadanymi kompetencjami a wyborem określonych zadań zgodnych z zainteresowaniami.

 

Według autorki koncepcji, aby flow mogło zaistnieć muszą zostać spełnione odpowiednie warunki. Przede wszystkim dziecko musi czuć się bezpieczne, przebywać w środowisku znanym i wspierającym. Musi otaczać się przestrzenią dostosowaną do jego wieku i potrzeb, o względnym porządku i ładzie oraz pozbawioną rozpraszających bodźców. Wskazane jest ograniczenie angażujących aktywności w ciągu dnia oraz odpowiednia pora do każdej czynności. U dzieci występuje faza wrażliwa, czyli taki etap w rozwoju, który jest chłonny na uczenie się danych umiejętności. Kluczowa jest zasada wolnego wyboru oraz pozwolenie na swobodę w określenie długości pracy. Ze strony rodziców istotna jest cierpliwość oraz omijanie zasady kija i marchewki.

 

Mimo, że koncepcja dotyczy dzieci, można ją również przełożyć na pracę zawodową czerpiąc wiele wskazówek służących odnalezieniu właściwej drogi rozwoju.

 

Myślę, że marzeniem większości z nas jest praca, w której podejmujemy określone czynności, tylko dlatego, że sprawiają radość. Jest to dla nas sygnał, że te obowiązki stanowią pewną drogę, w której wykorzystujemy nasze naturalne predyspozycje. Warto przeanalizować swoje dotychczasowe życie zawodowe i spróbować znaleźć te zadania, które nas „zatracają”. Eksploracja obszaru własnych kompetencji, talentówmocnych stron może okazać się kluczowa, aby odnaleźć pracę, która zapewni nam codziennie stan flow. Praca składająca się z aktywności, podczas których potrafimy się koncentrować, które dostarczają satysfakcję, sprawiają przyjemność, zaspokajają potrzeby i pomagają się rozwijać, nagradza poprzez pełne zaangażowanie. Istotne powinno być dla nas przekonanie, że praca, którą wykonuję, ma sens, jest zgodna z kompetencjami i naturalnymi predyspozycjami oraz jest potrzebna. Natomiast zadania, które potrafią nas pochłonąć mogą stanowić dla nas wskazówkę dotyczącą tego w jakim kierunku pragniemy rozwijać się w sferze zawodowej.

 

 

Źródło:

Miksza M. (2010), Zrozumieć Montessori, Oficyna Wydawnicza Impuls.

Csikszentmihalyi, M. (2005), Przepływ. Psychologia optymalnego doświadczenia, Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *