Asertywność, sztuka aktywnej postawy

Fot. unsplash.com

Podejmując się tematu komunikacji, postrzeganej jako kultura dialogu i dobrego słowa, nie sposób jest nie nawiązać do postawy asertywnej, niezbędnej dla właściwego sposobu komunikowania się. Asertywność stanowi pierwszy krok do zrozumienia własnych i cudzych zachowań, poprzez znajomość różnych styli komunikowania się oraz znajomość jej znaczenia i praw, które z nią się wiążą.

 

Asertywność to umiejętność pełnego wyrażania siebie w kontakcie z inną osobą czy osobami. (Król-Fijewska)

 

 

 

Style komunikacji

 

Styl agresywny – osoba charakteryzująca się tym stylem z pewnością siebie wyraża to czego chce, co myśli i czuje. Przekracza granice innych używając agresji i strachu. Swoje potrzeby traktuje jako ważniejsze od potrzeb innych. Przyczyną takiego zachowania może być chęć wyzwolenia agresji, obniżenia napięcia czy zwiększenia poczucia wyższości. Długoterminowe skutki będą się natomiast objawiać w poczuciu winy i wstydu oraz w zmniejszeniu poczucia własnej wartości oraz pewności siebie.

 

Styl bierny osoba charakteryzująca się tym stylem nie wyraża bezpośrednio swoich zamiarów, myśli, uczuć czy emocji. Nie broni własnych granic. Przyczyną takiego zachowania może być unikanie konfliktu, zmniejszanie niepokoju, zaspokajanie cudzych potrzeb bardziej niż swoich. Bezpośrednie reakcje mogą wydawać się pozytywne, jednak w dłuższej perspektywie będą szkodliwe dla poczucia własnej wartości. Może pojawić się wewnętrzny dysonans wynikający ze stresu, złości czy napięć, który będzie objawiał się brakiem szacunku do siebie samego.

 

Styl manipulacyjny – osoba charakteryzująca się tym stylem wyraża pośrednio swoje zamiary, myśli i uczucia poprzez wywieranie wpływu na innych ludzi, aby w sposób nieświadomy, ale z własnej woli działali wg jej intencji.  Nie przestrzega granic w relacjach z innymi ludźmi, używa poczucia winy, wstydu i jest skłonna do kłamstwa.

 

Styl asertywny – osoba charakteryzująca się tym stylem jasno wyraża czego chce, co myśli i czuje. Respektuje prawa i uczucia innych, szanuje granice swoje i innych.

 

Asertywność jest umiejętnością, której można się nauczyć. Powinniśmy ją ćwiczyć, ponieważ pomaga nabrać pewności siebie oraz zwiększyć samoświadomość. Ponadto jest związana z poczuciem własnej godności i szacunku do samego siebie.

 

Asertywne zachowanie jest oparte na równowadze. Wymaga umiejętności szczerego wyrażania swoich potrzeb i pragnień, jednocześnie biorąc pod uwagę prawa i pragnienia innych osób.


 

Dlaczego asertywność jest dla ciebie korzystna? Osoby asertywne:

  • szybciej rozwiązują problemy, dzięki wierze we własne możliwości
  • są mniej zestresowane, dzięki poczuciu, że poradzą sobie nawet w najmniej sprzyjających sytuacjach
  • są ludźmi czynu, dzięki wiedzy i poczuciu, że mogą coś osiągnąć

 

 

Zostań osobą asertywną

  • Poznaj i chroń swoje prawa.
  • Szanuj prawa innych.
  • Nie przepraszaj, kiedy nie powinieneś.
  • Określ swoje potrzeby i pragnienia.
  • Wyrażaj i proś o swoje potrzeby i pragnienia, ale w sposób uwzględniający uczucia innych.
  • Zrozum, że jesteś tak samo ważny jak ktokolwiek inny.
  • Działaj stanowczo, ale z empatią.
  • Wyrażaj negatywne myśli i uczucia, ale w przyjazny sposób.
  • Pozwól sobie na złość, ale zawsze z szacunkiem do drugiego człowieka.
  • Kontroluj siebie i swoje emocje.
  • Przyjmij postawę, w myśl której każdy jest odpowiedzialny za własne czyny i działania.
  • Konfrontuj swoje prawa w odniesieniu do oczekiwań i potrzeb innych.
  • Przyjmuj konstruktywną krytykę.
  • Przyjmuj komplementy.
  • Pozwól sobie na popełnianie błędów.
  • Naucz się prosić o pomoc.
  • Mów nie, kiedy czujesz taką potrzebę.
  • Wyznacz swoje granice.
  • Proponuj rozwiązania zgodnie ze strategią „win-win”.
  • Zdawaj sobie sprawę, że nie zawsze wszystkich zadowolisz. 
  • Zapoznaj się z asertywnymi technikami komunikacji.

 

 

Nic nie jest niezmienne, prócz przyrodzonych i niezbywalnych praw człowieka. (Thomas Jefferson)

 

 

Ceń siebie i swoje prawa!

 

Prawa człowieka wg Herberta Fensterheima:

Masz prawo do wyrażania siebie, swoich opinii, potrzeb, uczuć – tak długo, dopóki nie ranisz innych.

Masz prawo do wyrażania siebie, nawet jeśli rani to kogoś innego – dopóki Twoje intencje nie są agresywne.

Masz prawo do dysponowania swoim ciałem, czasem i własnością, jeśli to, co robisz jest dobre dla innych.

Masz prawo do przedstawiania innym swoich próśb – dopóki uznajesz, że oni mają prawo odmówić.

Są sytuacje, w których kwestia praw poszczególnych osób nie jest jasna. Zawsze jednak masz prawo do przedyskutowania tej sytuacji z drugą osobą.

Masz prawo do korzystania ze swoich praw.

 

 

Prawa człowieka za Shan Rees i Roderick S. Graham:

Prawo do robienia wszystkiego, co nie narusza praw innych ludzi.

Prawo do zachowania się w sposób asertywny lub nieasertywny.

Prawo do dokonywania wyborów.

Prawo do zmiany.

Prawo do dysponowania swoim ciałem, czasem i własnością.

Prawo do wyrażania opinii i przekonań.

Prawo do myślenia dobrze o sobie.

Prawo do wyrażania życzeń.

Prawo do ekspresji swojej seksualności.

Prawo do posiadania potrzeb i pragnień.

Prawo do marzeń.

Prawo do informacji.

Prawo do dóbr i usług, za które się zapłaciło.

Prawo do niezależności i nieingerencji ze strony innych.

Prawo do odmowy i sprzeciwu.

Prawo do poszanowania ze strony innych.

Prawo do odmowy.

Prawo do oceniania siebie i własnego postępowania i do ponoszenia konsekwencji własnych działań.

Prawo do bycia sobą bez konieczności podejmowania działań na rzecz innych ludzi.

Prawo do robienia tego wszystkiego bez konieczności podawania uzasadnień.

 

 

Prawa człowieka za Wojciech HamanJerzy Gut:

Masz prawo do oceny swoich własnych zachowań, myśli i emocji oraz do brania odpowiedzialności za ich inicjowanie i konsekwencje.

Masz prawo nie podawać powodów bądź usprawiedliwień, aby wyjaśniać swoje zachowanie.

Masz prawo oceniać, czy jesteś odpowiedzialny za znalezienie rozwiązań problemów innych ludzi.

Masz prawo do zmiany swoich poglądów.

Masz prawo popełniać błędy i brać za nie odpowiedzialność.

Masz prawo powiedzieć: Nie wiem.

Masz prawo być niezależny od życzliwości innych.

Masz prawo być nielogiczny, podejmując decyzje.

Masz prawo powiedzieć: Nie rozumiem.

Masz prawo powiedzieć: Nie obchodzi mnie to.

 

 

Asertywność pomaga w budowaniu pewności siebie i poczucia własnej wartości. Zapewnia poprawę relacji zarówno w pracy jak i w życiu osobistym, dzięki znalezieniu wspólnej płaszczyzny porozumienia. Nie jest lekarstwem na każdą sytuację, ponieważ dużo zależy od kontekstu wydarzenia. Natomiast na pewno bardzo pomaga w życiu i warto jej poświęcić sporo uwagi i ćwiczeń.

 

 

Źródło:

Haman, W. , Gut, J. (2001), Docenić konflikt. od walki i manipulacji do współpracy, Wydawnictwo: Kontrakt, Warszawa.

Assertiveness, Working WITH People, Not Against Them, https://www.mindtools.com/

Williams, Ch. (2000), Being assertive, http://www.leeds.ac.uk/

1 komentarz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *