Życiowa mądrość a schematy myślenia

Fot. unsplash.com

Co możemy zrobić, aby osiągnąć życiową mądrość i nauczyć się podejmować słuszne decyzje? Choć pytanie wydawać się może pozornie proste, odpowiedź na nie nie jest w cale tak oczywista. Doskonalenie umysłu, bo o tym mowa jest przedmiotem zainteresowania licznych psychologów społecznych.Ciekawych wniosków dostarczają w tym temacie badania psychologa Richarda Nisbetta. Zdaniem badacza intuicyjne myślenie, często wprowadza w błąd, dlatego swoją pracę naukową poświęcił na poszukiwanie sposobów i narzędzi doskonalących ludzki umysł.

 

„Mądrość nie polega na sprycie, ale na umiejętności obstawania przy prawdach oczywistych. Ten przetrwa, kto wybrał świadczenie prawdom oczywistym. Kto wybrał chwilową iluzję, by na niej zarobić, ten przeminie wraz z iluzją.” (J.S. Tischner)

 

W swojej pracy Nisbett chcą zgłębić tajniki ludzkiego myślenia odwołuje się do różnych dyscyplin naukowych, m.in. psychologii, filozofii, ekonomii, stawiając na interdyscyplinarność badań naukowych. Poszukuje narzędzi, dzięki którym jesteśmy w stanie poznać różnice w sposobie myślenia. Szuka sposobów na dokonywanie świadomych wyborów, które będą realnie realizowały cele, zapewniającym tym lepsze życie sobie i innym.

 

Logika nauki jest logiką biznesu i logiką życia. (J.S. Mill)

 

 

Schematy myślenia

 

Sugerując się prostymi zasadami każdy człowiek może zmniejszyć liczbę popełnianych błędów. Zastosowanie się do wskazówek Nisbetta może pomóc zrozumieć świat oraz zwiększyć prawdopodobieństwo zachowań ukrywających się pod przykrywką schematów myślenia. Pracując nad sobą warto uwzględnić zatem:

 

– pokorę wobec własnych przekonań;

– umiejętność rozpoznawania ocen opartych na stereotypach;

– świadomość wielu niezależnych od siebie czynników, które wpływają na sądy i przekonania;

– znaczenie kontekstu;

– brak możliwości predykcji przyszłego zachownaia na podstawie obecnego;

– zmienność świata;

– zdrowy sceptycyzm wobec własnej wiedzy i umiejętności;

– rezerwę wobec wyjaśnień czyjegoś zachowania;

– przestrzeń dla nieświadomych, spontanicznych reakcji;

– analizę korzyści i kosztów;

– obserwację siebie i innych;

– świadomość zawiłych zależności sytuacyjnych;

– ostrożność wobec nadmiernych uogólnień;

– częstą niepoprawność przyjmowanych założeń;;

– podatność deklaracji słownych na zniekształcenia;

– znaczenie faktów w stosunku do deklaracji;

– znaczenie czynów ponad słowami;

– znaczenie międzykulturowości;

– wartość redukcjonizmu;

– znaczeniw informacji podważających;

 

Przekonania wynikają z wniosków, a nie z bezpośredniego odczytu rzeczywistości.

 

Naiwny realizm polegający na przeświadczeniu o bezpośrednim poznawaniu świata poprzez proste postrzeganie faktów, jest naszą codziennością. Dlatego sztuką jest praca na sobą, nad swoimi słabościami, nad wiedzą dotyczącą schematów myślenia i heurystyk, znacząco wpływających na nasze oceny. Nie sposób uniknąć wszystkich błędów, jednak świadomość pewnych zasad i narzędzi mających za zadanie przeciwdziałać nieprzyjemnych skutkom wywołanych złymi decyzjami.

 

Bardzo zachęcam do zgłębienia tematu sposobów myślenia w książce R.E. Nisbett „Mindware. Narzędzia skutecznego myślenia.”

 

 Źródło:

R.E.Nisbett (2016), Mindware. Narzędzia skutecznego myślenia, Wydawnictwo Smak Słowa, Sopot

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *