Zespół a idealny członek zespołu

Fot. pixabay.com

Zespół – słowo, które jest niemalże codziennie używane przez każdego członka mniejszej bądź większej organizacji. Czy w ogóle istnieją sposoby, aby stworzyć idealny zespół w pracy zawodowej? Czy rola w zespole jest nam z góry nadawana, czy może jednak w sposób naturalny poszukujemy swojego właściwego miejsca w gronie pracowników?

 

Tak naprawdę dużo zależy od nas samych. To znajomość siebie samego, w szczególności swoich mocnych stron, talentów, wartości, wizerunku, powodów, dla których realizujemy cele oraz kreowanie osobistego modelu biznesowego, pozwala nam na wydobycie wszystkich cech, które są niezbędne do tego, aby włożyć swoją cegiełkę do efektywności pracy całego zespołu.

 

Dziś sięgamy do najpopularniejszej teorii dotyczącej funkcjonowania zespołów pracowniczych, teorii ról zespołowych stworzonej przez Brytyjczyka Mereditha Belbin. Belbin całą swoją karierę poświęcił na badanie efektywności zespołowej.

 

Funkcja i czynniki determinujące zachowanie

 

Na początku należy rozgraniczyć dwa pojęcia: rola i funkcja pełniona w zespole. Funkcja odnosi się do wymaganych umiejętności i wiedzy na danym stanowisku i jest z góry przydzielana. Natomiast rola opisuje te zachowana, które sami wnosimy do zespołu. Odnosi się do naszej osobowości i relacji, w które wchodzimy z pozostałymi osobami w zespole.

 

Istnieją pewne czynniki, które w zdecydowanym stopniu wpływają na zachowanie zespołu. Każdego członka grupy charakteryzuje osobowość, posiada również określone doświadczenie, myśli w sposób świadomy. W swojej pracy kieruje się subiektywnymi wartościami i motywacjami. Napotyka na swojej drodze szereg doświadczeń i ograniczeń środowiska zewnętrznego. Natomiast czynnik, w którym jednostka bierze udział w procesie przyswajania umiejętności grupowych, a mianowicie uczenie się ról, pomaga świadomie zmieniać zachowania w zależności od sytuacji. Pracownik znając role innych osób bądź zakres dostępnym ról może pracować nad swoją rolą.

 

Zależności te pokazują, że człowiek może wypracować pewien wzorzec zachowania na podstawie dostępnych czynników wewnętrznych i zewnętrznych. Pewne osoby mogą się wyspecjalizować w pełnieniu określonej roli, bądź być wszechstronne.

 

Opracowanie własne na podstawie: Belbin R. M. (2008)

Opracowanie własne na podstawie: Belbin R. M. (2008)

 

Idealny członek zespołu vs idealny zespół


Wg Belbina nie ma idealnego członka zespołu, można natomiast stworzyć idealny zespół. Jak tego dokonać? Przede wszystkim należy postawić na różnorodność ról pełnionych w zespole, gdyż każda z nich będzie stanowić ważny element układanki, przyczyniający się do wzrostu efektywności całego zespołu. Stąd tak ważne jest rozpoznanie, w której roli dany pracownik czuje się najpewniej, która sprawia, że swoje obowiązki wykonuje z zaangażowaniem i osiąga najlepsze wyniki. Badania Belbina potwierdzają, że zespoły, które w swoich strukturach posiadają reprezentantów wszystkich przedstawionych ról, osiągają lepsze wyniki pracy.

 

Role zespołowe

 

Myśliciel – twórczy umysł

 

Osoba kreatywna, rozwiązująca trudne problemy, charakteryzująca się wysoką inteligencją, skłonna do oryginalnych rozwiązań i strategii. Preferuje działania w samotności, jest niezależna i dominująca w działaniu. Pociągają ją trudne i skomplikowane projekty. Ważne jest dla niej co myślą o niej pozostali członkowie zespołu, natomiast nie toleruje krytyki wobec własnych pomysłów.

Myśliciel posiada tendencję do pomijania szczegółów. Potrafi być nieprzyjemny dla osób, które negatywnie odnoszą się do jego postępowania. Zdarza mu się bujać w obłokach oraz nie zwracać uwagi na formę komunikowania się.


Poszukiwacz źródeł – optymistyczny ekstrawertyk

 

Osoba otwarta, entuzjastyczna i komunikatywna. Doskonale nawiązuje kontakty i jest przyjaźnie nastawiona do pozostałych członków zespołu, przez co jest bardzo lubiana. Inspirują ją poszukiwania nowych pomysłów, rozwiązań, nawet poza obrębem grupy. Motywuje inne osoby do działania, nawet w trudnych momentach i wątpliwościach . Szybko reaguje na wszelkie stagnacje i utratę energii.

Posiada skłonność do przejawiania słomianego zapału. Poszukiwacz źródeł nie jest osoba dociekliwą i często jest zbyt optymistyczny.

 

Koordynator – dojrzały lider

 

Osoba o silnej osobowości, dominująca, pewna siebie. Silnie ukierunkowana na ustalanie celów i ich egzekwowanie poprzez kierowanie ludźmi. Poprzez swoją dojrzałość trafnie podejmuje decyzje oparte na współpracy i dyskusji. Ceni pozostałych członków zespołu, jednocześnie wspiera i wymaga. Dba o wzajemny szacunek. Koordynator jest elastyczny i indywidualnie podchodzi do członków zespołu. Charakteryzuje go wysoka umiejętność słuchania, zadawania pytań i wyciągania wniosków.

Może być postrzegany jako manipulator, ponieważ można odnieść wrażenie, że wyręcza się innymi w swojej pracy.

 

Lokomotywa – zdeterminowany ekstrawertyk

 

Osoba dynamiczna, ekstrawertyczna i otwarta. Motywują ją wyzwania i siła presji. Inspiruje innych do działania, poprzez nakłanianie wzmożonego wysiłku i wysoką potrzebę osiągnięć. Stawia na samodzielność u siebie i innych. Posiada umiejętność scalania wizji projektu, poprzez formułowanie idei, celu i planów. Wkłada dużo pracy i energii w swoje działania, nawet osobistym kosztem. Stawia na praktyczny aspekt i bezpretensjonalność. Nie boi się pokazywać swoich emocji i uczuć. Nie unika krytyki i prostolinijności.

Lokomotywa posiada tendencję do osiągania celu, nawet kosztem innych. Lubi rywalizację i zwyciężanie. Potrafi być niecierpliwy, nerwowy i irytujący. Może prowokować innych, nie bacząc na ich uczucia. Zdarza się, że bywa zbyt impulsywny. Często nie patrzy na formę komunikacji i zrozumienie, gdyż skoncentrowany jest na efekcie.

 

Krytyk wartościujący – inteligentny strateg

 

Osoba niezwykle inteligentna, wnikliwa i rzeczowa. Analizuje dostępne informacje, opiera się na faktach. Zdolna jest do obiektywnej oceny. Dostrzegając plusy i minusy każdej opcji, dochodzi o optymalnego rozwiązania. Jego obiektywizm i krytyka w stosunku do  własnych i innych propozycji, powoduje trafne i wolne od emocji opinie. Logiczne myślenie sprzyja zadawaniu trudnych pytań i szukaniu wątpliwości. Solidny choć mało efektowny w swym działaniu.

Krytyk wartościujący posiada tendencję do patrzenia z boku, przez to może być postrzegany jako krytykant i oportunista. Oschły w kontaktach, a poprzez swoją wnikliwość studzi entuzjazm zespołu, przez co może spadać motywacja i zaangażowanie grupy.


 Dusza zespołu – opiekuńczy słuchacz

 

Osoba bardzo łatwo nawiązująca kontakty. Cechuje ją bezkonfliktowość, łagodność i uważność na innych. Chętnie i aktywnie słucha. Jest wrażliwa, opiekuńcza i refleksyjna. Sama wyraża jak i zachęca innych do wypowiadania własnych opinii. Poprzez brak w zachowaniu dominacji, wzbudza zaufanie, jednoczy grupę i inspiruje do współpracy. Posiada wysoki poziom inteligencji emocjonalnej. Jej głównym celem jest realizacja założonych celów zespołowych oraz dobra atmosfera.

Wyzwaniem dla duszy zespołu jest podejmowanie decyzji w trudnych sytuacjach.

 

Realizator – praktyczny organizator

 

Osoba przekształcająca pomysły w działania, dzięki takim cechom jak zdolności organizacyjne, pracowitość, zdyscyplinowanie i obowiązkowość. Zdrowy rozsądek pozwala na przekształcenie wszelkich idei w praktyczne zadania do wykonania. Koncentruje się na szczegółach, porządku i jasno określonych strukturach. Udziela innym wskazówek i doskonale nadaje rytm działaniom. Dzięki ciężkiej pracy, cierpliwości i wytrzymałości stawia czoła trudnym zadaniom

Posiada tendencję do braku elastyczności. Traci również na szybkości w działaniu w krytycznych sytuacjach. Cechują ją niechęć i niezdecydowanie do niesprawdzonych, innowacyjnych rozwiązań.

 

Skrupulatny wykonawca – pracowity introwertyk

 

Osoba skryta, Do każdego zadania podchodzi bardzo drobiazgowo, przykładając szczególną uwagę do szczegółów. Koncentruje się na skończeniu zadań. Sam siebie i innych do tego dyscyplinuje. Dobrze planuje i organizuje. Posiada wysoki poziom wewnętrznej samokontroli, potrafi się sam motywować do działania. Jest wytrwały i sumienny. Sprawdza się doskonale przy rutynowych działaniach.

Posiada tendencję do nadmiernego skupiania się na detalach przez co dekoncentruje się i traci kontrolę nad głównym celem. Często znajduje powody do zamartwiania się. Skrupulatny wykonawca najchętniej sam wykonywałaby wszystkie zadania, wierząc, że zrobi to najlepiej.

Specjalista – samodzielny profesjonalista

 

Osoba o specjalistycznej wiedzy i umiejętnościach. Samodzielnie dąży do doskonałości i perfekcji. Jest profesjonalistą w każdym aspekcie swoich zadań. Inicjuje działania mające na celu zdobywanie wiedzy, którą szczególnie uwzględnia w podejmowaniu decyzji. Stawia na samodzielność i indywidualizm. Jest skłonna do poświęceń, szczególnie gdy wyznaczy sobie jeden nadrzędny cel.

Posiada tendencję do działania w wąskim zakresie. Koncertuje się również na szczegółach i własnej części projektu, nie dostrzegając całości. Nie interesuje się zbytnio pozostałymi członkami zespołu.

 

Równowaga dopasowania i odpowiedniości

 

Dlaczego w ogóle podjęłam się tego tematu? Niestety ludzie często podejmują określone funkcje czy role niezgodne z naturalnymi predyspozycjami. Zostają obsadzani na stanowiskach, które z pozoru wydają się dla nich doskonałe. Z biegiem czasu jednak odczuwają dyskomfort, tracą entuzjazm, a w najgorszym przypadku doświadczają permanentnego stresu. Trudności w odkrywaniu swoich mocnych stron, talentów oraz predyspozycji do pełnienia określonej roli w zespole są nagminne. Błędy często podejmują nasze organizacje czy menedżerowie, a ludzie mimo to podążają za tym, mając nadzieję na późniejsze dopasowanie. W konsekwencji czego potem pojawia się rozczarowanie, zaczynamy szukać innych zadań, pojawiają się problemy w pracy związane z relacjami czy odpowiedzialnością, a nawet z niej odejścia.

 

Chcąc dążyć  do „ideału”, a tak naprawdę do równowagi, powinniśmy się skupić na sobie, szukając takiego stanowiska, do którego jesteśmy zarówno odpowiedni pod względem kwalifikacji, doświadczenia,  jak i dopasowani pod względem kompetencji i pełnionej roli z nim związanej.

 

Jak to osiągnąć?

  • Ustal role, które dają Ci największe korzyści, z uwzględnieniem własnej oceny jak i oceny innych. Pracuj nad nimi, aby budować swój wizerunek eksperta oraz własną markę osobistą.

 

  • Ustal role, które w przeciwieństwie do Twoich naturalnych predyspozycji warto kształcić w sobie i wykorzystać w niespodziewanych dla Ciebie momentach. Pamiętaj, że to wymaga pewnego poświęcenia, dlatego wykorzystuj tylko w słusznej sprawie.

 

  • Ustal role, które do Ciebie nie pasują. Pozwoli Ci to na asertywność w sytuacjach, kiedy ktoś będzie od Ciebie jej wymagał. Unikniesz również dyskomfortu i z góry słabszej pozycji wobec innych członków zespołu.

 

Starożytna mądrość poucza nas, że znajomość samego siebie pomaga uniknąć kary Menezis. (Belbin)

 

Zachęcam do pracy nad sobą i wykonania testu ról zespołowych (Belbin Individual Report). Zatrzymajcie się na chwilę i dokonajcie refleksji nad pełnioną funkcją i rolą zawodową. Dzięki temu będziecie bardziej wiarygodni w relacjach zawodowych. Dokładna analiza swoich zachowań pozwoli również na właściwe dopasowanie do stanowiska pracy. Wyższa świadomość pozwoli dojrzeć, które obowiązki jesteście w stanie podjąć, a które będą niezgodne z Waszymi predyspozycjami. Uzyskanie równowagi na polu rola i funkcja stanowi klucz do sukcesu w pracy zawodowej.

 

 

 

Źródło:

Belbin, R. M. (2008), Twoja rola w zespole, Wydawnictwo: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk.

2 komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *